Ένα από τα πιο κρίσιμα διαστημόπλοια της NASA που μελετούν τον Άρη ενδέχεται να βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρό πρόβλημα. Το MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution), το οποίο βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Κόκκινο Πλανήτη εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, έχει πάψει να επικοινωνεί με τη Γη από τις 4 Δεκεμβρίου, προκαλώντας έντονη ανησυχία στους επιστήμονες της αποστολής.
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επαφής, το διαστημόπλοιο παραμένει σιωπηλό. Μάλιστα, ένα περιορισμένο σήμα παρακολούθησης που ανακτήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου δεν έφερε καθησυχαστικά νέα, αλλά αντίθετα ενίσχυσε τους φόβους για απώλεια ελέγχου.
Δείτε επίσης: Αστρικό σύστημα θα εκραγεί και θα είναι ορατό στον ουρανό της Γης
Απροσδόκητη περιστροφή και πιθανή αλλαγή τροχιάς
Σύμφωνα με τη ΝASA, η ανάλυση του σύντομου σήματος δείχνει ότι το MAVEN παρουσίαζε ασυνήθιστη περιστροφή τη στιγμή που επανεμφανίστηκε πίσω από τον Άρη. Επιπλέον, η συχνότητα του σήματος υποδηλώνει ότι η τροχιά του διαστημοπλοίου ενδέχεται να έχει μεταβληθεί.
Τέτοιου είδους ανωμαλίες θεωρούνται ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς μπορεί να υποδηλώνουν απώλεια προσανατολισμού, βλάβη σε συστήματα ελέγχου ή ακόμη και πρόβλημα στην παροχή ενέργειας. Σε ακραίες περιπτώσεις, μια ανεξέλεγκτη περιστροφή μπορεί να καταστήσει αδύνατη την επαναφορά της επικοινωνίας.
Η αποστολή MAVEN και η συμβολή της στην επιστήμη
Το MΑVEN εκτοξεύτηκε τον Νοέμβριο του 2013 και έφτασε σε τροχιά γύρω από τον Άρη περίπου δέκα μήνες αργότερα. Στόχος της αποστολής ήταν η εις βάθος μελέτη της αρειανής ατμόσφαιρας και της αλληλεπίδρασής της με τον ηλιακό άνεμο, δηλαδή τη συνεχή ροή φορτισμένων σωματιδίων από τον Ήλιο.
Δείτε επίσης: Άρης: Ανοιχτόχρωμες πέτρες υποδηλώνουν ότι υπήρξε κάποτε μια τροπική όαση
Η κύρια αποστολή του διήρκεσε ένα γήινο έτος και ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν έδωσαν κρίσιμες απαντήσεις σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της πλανητικής επιστήμης: πώς και πότε ο Άρης έχασε τη παλιά, πυκνή του ατμόσφαιρα, η οποία κάποτε επέτρεπε την ύπαρξη υγρού νερού στην επιφάνειά του.
Επιπλέον δεδομένα από τον Κόκκινο Πλανήτη
Μετά την ολοκλήρωση της αρχικής αποστολής, το MAVEN συνέχισε να λειτουργεί για χρόνια, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τα καιρικά φαινόμενα του Άρη. Κατέγραψε τη δυναμική των αρειανών ανέμων, τις τεράστιες αμμοθύελλες που καλύπτουν ολόκληρο τον πλανήτη, αλλά και φαινόμενα όπως το αρειανό σέλας.
Χάρη στη μακροχρόνια παρουσία του σε τροχιά, το MAVEN αποτέλεσε βασικό εργαλείο για τη μελέτη της εξέλιξης του κλίματος του Άρη και της αλληλεπίδρασής του με το διαστημικό περιβάλλον.
Κρίσιμος ρόλος στις επικοινωνίες με τα ρόβερ
Πέρα από την επιστημονική του αξία, το MΑVEN διαδραματίζει και έναν πρακτικό ρόλο ζωτικής σημασίας: λειτουργεί ως αναμεταδότης επικοινωνίας ανάμεσα στη Γη και τα ρομποτικά οχήματα της NASA στην επιφάνεια του Άρη, συγκεκριμένα τα Curiosity και Perseverance.
Ωστόσο, δεν είναι το μοναδικό διαστημόπλοιο που επιτελεί αυτόν τον ρόλο. Τα Mars Reconnaissance Orbiter και Mars Odyssey της ΝASA, καθώς και τα Mars Express και ExoMars Trace Gas Orbiter της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας, συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά και μπορούν να καλύψουν το κενό.
Δείτε επίσης: Ο εξωπλανήτης Θήα είναι πιθανό να δημιούργησε τη Σελήνη
Προσαρμογές για να συνεχιστούν οι αποστολές στην επιφάνεια
Η NASA έχει ήδη προχωρήσει σε αναπροσαρμογή του προγραμματισμού των επιφανειακών αποστολών. Για τις επόμενες δύο εβδομάδες, οργανώνονται επιπλέον περάσματα επικοινωνίας από τα υπόλοιπα διαστημόπλοια σε τροχιά, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα ρόβερ θα συνεχίσουν απρόσκοπτα το επιστημονικό τους έργο.
Οι ομάδες των Curiosity και Perseverance έχουν επίσης προσαρμόσει τον ημερήσιο σχεδιασμό τους, δίνοντας έμφαση στη βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων παραθύρων επικοινωνίας.
Τι σημαίνει ενδεχόμενη απώλεια του MAVEN
Αν το MΑVEN δεν καταφέρει να επανέλθει, η απώλειά του θα είναι σημαντική, αν και όχι καταστροφική για το συνολικό πρόγραμμα εξερεύνησης του Άρη. Παρ’ όλα αυτά, θα στερήσει από τη NASA ένα μοναδικό εργαλείο μακροχρόνιας παρακολούθησης της ατμόσφαιρας του πλανήτη.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες. Οι μηχανικοί συνεχίζουν τις προσπάθειες επαφής, ελπίζοντας ότι το MAVEN θα ανταποκριθεί. Μέχρι τότε, η σιωπή του διαστημοπλοίου υπενθυμίζει πόσο εύθραυστες παραμένουν ακόμη και οι πιο επιτυχημένες διαστημικές αποστολές.
