Η εντυπωσιακή άνοδος των εκτοξεύσεων δορυφόρων τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως έχει αρχίσει να επηρεάζει σοβαρά την ικανότητα των διαστημικών τηλεσκοπίων να καταγράφουν καθαρές, ακριβείς εικόνες του σύμπαντος. Σύμφωνα με νέα μελέτη της NASA που δημοσιεύθηκε στο Nature, οι δορυφορικές «ουλές» στις λήψεις θα μπορούσαν να παραμορφώσουν σχεδόν το 40% των εικόνων του Hubble μέσα στην επόμενη δεκαετία, ενώ για άλλα τηλεσκόπια το ποσοστό ενδέχεται να εκτοξευθεί έως και στο 96%.
Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: αν δεν περιοριστεί η φωτορύπανση από τους ολοένα και περισσότερους megaconstellations, κινδυνεύουμε να χάσουμε σημαντικά δεδομένα — από τον εντοπισμό επικίνδυνων αστεροειδών έως την ανακάλυψη νέων εξωπλανητών.
Δείτε επίσης: Starlink: Έφτασε τους 10.000 δορυφόρους διαδικτύου
Ένας ουρανός που γεμίζει… σημάδια
Τα τελευταία χρόνια, η εκθετική αύξηση του αριθμού των δορυφόρων αλλάζει ριζικά το τοπίο στο διάστημα. Από περίπου 5.000 ενεργούς δορυφόρους το 2019, σήμερα βρίσκονται σε τροχιά περισσότεροι από 15.800. Και αν υλοποιηθούν τα σχέδια των εταιρειών για νέες εκτοξεύσεις, ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να αγγίξει τους 560.000 μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Για τον Alejandro Borlaff, ερευνητή της NASA και επικεφαλής της μελέτης, η αλλαγή αυτή μοιάζει με καμπή στην ιστορία της διαστημικής παρατήρησης. «Έχουμε αφιερώσει δεκαετίες στο να βελτιώνουμε την καθαρότητα και την ευαισθησία των τηλεσκοπίων. Για πρώτη φορά διαπιστώνουμε έναν παράγοντα που θα μπορούσε να επιδεινώνεται αντί να βελτιώνεται», επισημαίνει.
Ήδη μεταξύ 2018 και 2021, ίχνη δορυφόρων καταγράφηκαν στο 4,3% των εικόνων του Hubble — ένα ποσοστό που αυξάνεται δραματικά όσο ο ουρανός “πυκνώνει”.
Προσομοιώσεις που χτυπούν καμπανάκι
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές προσομοίωσαν πώς θα μοιάζει ο ουρανός για τέσσερα διαφορετικά τηλεσκόπια υπό τον νέο, υπερφορτωμένο πληθυσμό δορυφόρων.
Δείτε επίσης: Apple: Η λειτουργία έκτακτης ανάγκης μέσω δορυφόρου διαθέσιμη στο Μεξικό
- Το Hubble αναμένεται να συναντά κατά μέσο όρο 2,14 δορυφόρους ανά λήψη.
- Το κινεζικό τηλεσκόπιο Xuntian, που θα εκτοξευθεί την επόμενη χρονιά, θα μπορούσε να βλέπει περίπου 92 δορυφόρους ανά έκθεση, κυρίως λόγω του ευρύτερου οπτικού του πεδίου.
Αν και τηλεσκόπια τοποθετημένα σε σημεία μακριά από τη Γη —όπως το James Webb— παραμένουν σχετικά ασφαλή από τη φωτορύπανση των δορυφόρων, τα χαμηλής τροχιάς όργανα αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες.
Πέρα από απλές “γραμμές” στις εικόνες
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο ότι ένας δορυφόρος μπορεί να περάσει μπροστά από έναν γαλαξία τη στιγμή της λήψης. Τα αντικείμενα αυτά αντανακλούν έντονο φως από τον Ήλιο, τη Γη ή τη Σελήνη, δημιουργώντας φωτεινές “λωρίδες” που μπορούν να καλύψουν λεπτές λεπτομέρειες.
Το αποτέλεσμα; Οι αστρονόμοι ενδέχεται να χάσουν κρίσιμα στοιχεία — όπως μικρές αυξομειώσεις στη φωτεινότητα ενός άστρου που προδίδουν την ύπαρξη εξωπλανήτη. «Αν ένας δορυφόρος περάσει ακριβώς τη στιγμή που μετράμε τέτοιες μικροσκοπικές διακυμάνσεις, οι πληροφορίες χάνονται οριστικά», υπογραμμίζει ο Borlaff.
Μπορεί να υπάρξει συνύπαρξη;
Ο διάλογος γύρω από την ανάγκη ρύθμισης του διαστημικού χώρου έχει αρχίσει να παίρνει διαστάσεις. Εταιρείες όπως η SpaceX έχουν ήδη κάνει κάποια βήματα για να μειώσουν την αντανάκλαση των δορυφόρων τους, όμως οι ειδικοί θεωρούν πως απαιτούνται πιο συστηματικές λύσεις.
Δείτε επίσης: ESCAPADE: Δύο δορυφόροι θα αποκαλύψουν πώς ο Άρης έχασε την ατμόσφαιρά του
«Πρέπει να βρούμε έναν τρόπο ώστε οι τεράστιοι δορυφορικοί αστερισμοί και τα διαστημικά τηλεσκόπια να μπορούν να συνυπάρχουν βιώσιμα», σημειώνει ο Borlaff. Αυτό σημαίνει νέους κανόνες, καλύτερους σχεδιασμούς, αλλά και διεθνή συνεργασία — γιατί ο ουρανός ανήκει σε όλους.
Το διακύβευμα για το μέλλον της αστρονομίας
Καθώς προχωρούμε σε μια εποχή όπου η πρόσβαση στο διάστημα γίνεται φθηνότερη και συχνότερη, η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η τεχνολογία που επιτρέπει παγκόσμιο internet από το διάστημα μπορεί παράλληλα να εμποδίσει την έρευνα για το ίδιο το σύμπαν.
Οι επόμενες κινήσεις —τεχνικές, θεσμικές και πολιτικές— θα καθορίσουν αν θα συνεχίσουμε να έχουμε καθαρό παράθυρο προς τα άστρα ή αν η εικόνα μας για το διάστημα θα θολώσει για πάντα.
