Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατέθεσε νομοσχέδιο που προβλέπει πλήρη απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια από τις πιο αυστηρές ρυθμιστικές παρεμβάσεις στην ψηφιακή δραστηριότητα ανηλίκων στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, εντάσσοντας την Τουρκία σε ένα ευρύτερο διεθνές κύμα περιορισμών.
Η αναπληρώτρια επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του AKP, Leyla Şahin Usta, δήλωσε ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και online gaming θα έχουν περιθώριο έξι μηνών για να συμμορφωθούν, εφόσον ο νόμος εγκριθεί.
Οι βασικές διατάξεις του νομοσχεδίου
Το νομοσχέδιο τροποποιεί τον βασικό νόμο περί διαδικτύου της χώρας και θέτει αυστηρούς κανόνες λειτουργίας για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην τουρκική αγορά. Εάν ψηφιστεί, θα απαγορεύει ρητά τη δημιουργία λογαριασμού από άτομα κάτω των 15 ετών, υποχρεώνοντας τις πλατφόρμες να εφαρμόσουν αποτελεσματικά και αξιόπιστα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας.
Δείτε επίσης: Social Media: Αγωγές για εθισμό, ασφάλεια και ψυχική υγεία
Για τους εφήβους 15 έως 18 ετών προβλέπεται ειδική «παιδική έκδοση» των υπηρεσιών, με αυστηρότερα φίλτρα περιεχομένου, ενσωματωμένα εργαλεία γονικού ελέγχου, χρονικούς περιορισμούς χρήσης και υποχρεωτική γονική έγκριση για αγορές ή συνδρομές.
Παράλληλα, θεσπίζονται αυστηρές προθεσμίες απόκρισης σε εντολές αφαίρεσης περιεχομένου, που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν τη μία ώρα. Το πλαίσιο επεκτείνεται και στα διαδικτυακά παιχνίδια, επιβάλλοντας υποχρεωτική ηλικιακή διαβάθμιση και απαγόρευση διανομής τίτλων χωρίς κατάλληλη σήμανση.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία και η στρατηγική 2026-2030
Η τουρκική κυβέρνηση παρουσιάζει το μέτρο ως αναγκαία παρέμβαση απέναντι σε φαινόμενα όπως ο ψηφιακός εθισμός, ο κυβερνοεκφοβισμός και η έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο. Η υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικών Υπηρεσιών, Mahinur Özdemir Göktaş, έχει υποστηρίξει ότι οι πλατφόρμες αντιμετωπίζουν τα παιδιά ως «εμπορικά προϊόντα», ζητώντας ισχυρότερη κρατική προστασία.
Το όριο των 15 ετών, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του νομοσχεδίου, συνάδει με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο της χώρας, καθώς ο Ποινικός Κώδικας προβλέπει περιορισμένη ποινική ευθύνη για παιδιά κάτω από αυτή την ηλικία. Η πρωτοβουλία εντάσσεται επίσης στην εθνική ψηφιακή στρατηγική 2026-2030, η οποία δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Δείτε επίσης: Βρετανία: Απαγορεύει τα social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών;
Διεθνής τάση περιορισμών στη χρήση social media
Η Τουρκία δεν είναι η μόνη που προχωρά σε τέτοια κίνηση. Η Αυστραλία εφάρμοσε καθολική απαγόρευση για χρήστες κάτω των 16 ετών στα τέλη του 2025, ενώ η Γαλλία ενέκρινε αντίστοιχη πρόταση με όριο τα 15 έτη. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία εξετάζουν παρόμοια μέτρα, ενώ σε πολιτείες των Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη προωθηθεί νομοθετικές πρωτοβουλίες για αυστηρότερη επαλήθευση ηλικίας.
Η διεθνής αυτή τάση αντικατοπτρίζει αυξανόμενες ανησυχίες για τον αντίκτυπο της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και στην ψυχική υγεία των ανηλίκων.
Προκλήσεις εφαρμογής και ζητήματα ιδιωτικότητας
Παρά τη διακομματική στήριξη στην ανάγκη προστασίας των παιδιών, ειδικοί στα ψηφιακά δικαιώματα επισημαίνουν σημαντικές προκλήσεις. Η αποτελεσματική επαλήθευση ηλικίας χωρίς υπερβολική συλλογή προσωπικών δεδομένων παραμένει τεχνικά και νομικά σύνθετη. Ερωτήματα τίθενται για το κατά πόσο η χρήση VPN ή άλλων εργαλείων παράκαμψης θα μπορούσε να υπονομεύσει την εφαρμογή του νόμου.
Επιπλέον, αναλυτές προειδοποιούν ότι η αυστηρή απαγόρευση ενδέχεται να μεταφέρει τη δραστηριότητα των παιδιών σε λιγότερο ρυθμιζόμενες ή υπόγειες ψηφιακές πλατφόρμες, καθιστώντας τον έλεγχο ακόμη δυσκολότερο. Η ισορροπία μεταξύ προστασίας ανηλίκων και διασφάλισης θεμελιωδών ψηφιακών δικαιωμάτων θα αποτελέσει κρίσιμο σημείο συζήτησης.
Δείτε επίσης: Αυστραλία: Κατάργηση 4.7 εκατ. social media accounts ανηλίκων
Τι σημαίνει για τις οικογένειες και τις πλατφόρμες
Για εκατομμύρια τουρκικές οικογένειες, η πρόταση αποτελεί μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της παιδικής ηλικίας μακριά από τη συνεχή χρήση πλατφορμών όπως το Instagram, το TikTok, το YouTube και το X. Για τις ίδιες τις εταιρείες, ωστόσο, συνεπάγεται σημαντικές τεχνολογικές επενδύσεις και αναπροσαρμογές πολιτικών.
Με δεδομένη την κοινοβουλευτική πλειοψηφία του AKP, το νομοσχέδιο αναμένεται να εγκριθεί χωρίς μεγάλες ανατροπές. Το πραγματικό τεστ, όμως, δεν θα είναι η ψήφιση, αλλά η εφαρμογή του σε ένα διασυνδεδεμένο, παγκοσμιοποιημένο ψηφιακό οικοσύστημα όπου τα σύνορα είναι συχνά πιο θεωρητικά παρά πρακτικά.
Πηγή: Reuters
