Οι επιστήμονες παρατήρησαν μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα να «ξυπνά» έπειτα από έναν λήθαργο που διήρκεσε σχεδόν 100 εκατομμύρια χρόνια.
Δείτε επίσης: Μήπως το σύμπαν μας ξεκίνησε μέσα σε μια μαύρη τρύπα;
Η μαύρη τρύπα βρίσκεται στο κέντρο ενός γιγαντιαίου γαλαξία που εκπέμπει εξαιρετικά ισχυρά ραδιοκύματα. Νέα ανάλυση αυτών των εκπομπών δείχνει ότι στο παρελθόν η μαύρη τρύπα εκτόξευε τεράστιους πίδακες πλάσματος, οι οποίοι εκτείνονταν εκατοντάδες χιλιάδες έτη φωτός στο διάστημα, πριν απενεργοποιηθούν απότομα κάποια στιγμή στο μακρινό παρελθόν. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, οι πίδακες αυτοί έχουν πλέον ενεργοποιηθεί ξανά και αλληλεπιδρούν με πολύπλοκους και χαοτικούς τρόπους με το υπερθερμασμένο αέριο που τους περιβάλλει.
Μόνο το 10% έως 20% των υπερμεγεθών μαύρων τρυπών διαθέτουν πίδακες που εκπέμπουν ραδιοσήματα. Σε αυτούς τους γαλαξίες, ένας περιστρεφόμενος δίσκος σκόνης και πλάσματος περιβάλλει τη μαύρη τρύπα, τροφοδοτώντας την συνεχώς με μεγάλες ποσότητες ύλης. Η ύλη που πέφτει προς τα μέσα δημιουργεί ένα περίπλοκο μαγνητικό πεδίο, το οποίο μπορεί να εκτοξεύσει μέρος της μακριά από τη μαύρη τρύπα, σε μορφή γιγαντιαίων πιδάκων. Μεταβολές στον δίσκο είναι δυνατόν, σε σπάνιες περιπτώσεις, να προκαλέσουν την απενεργοποίηση ή επανενεργοποίηση αυτών των ραδιοπιδάκων.
Δείτε ακόμα: Αστρονόμοι μελέτησαν μαύρη τρύπα που καταβροχθίζει ένα αστέρι
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 15 Ιανουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το Low-Frequency Array, ένα δίκτυο ραδιοτηλεσκοπίων που βρίσκεται κυρίως στην Ολλανδία, για να εντοπίσουν περισσότερα από 20 σμήνη γαλαξιών που φιλοξενούν ραδιογαλαξίες με πίδακες ακανόνιστου σχήματος. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε σε έναν από αυτούς τους γαλαξίες, τον J1007+3540, ο οποίος παρουσιάζει ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο αποτύπωμα.
Ο γιγάντιος γαλαξίας διαθέτει μεγάλους, διάχυτους λοβούς πλάσματος, οι οποίοι μαρτυρούν παλαιότερη δραστηριότητα πιδάκων που χρονολογείται πριν από περίπου 240 εκατομμύρια χρόνια. Ωστόσο, μέσα σε αυτούς τους λοβούς εντοπίστηκαν μικρότεροι και φωτεινότεροι πίδακες πλάσματος, ηλικίας μόλις 140 εκατομμυρίων ετών. Αυτό υποδηλώνει ότι ο ενεργός γαλαξιακός πυρήνας (AGN) — η κεντρική περιοχή όπου βρίσκεται η υπερμεγέθης μαύρη τρύπα του γαλαξία — επανενεργοποιήθηκε ύστερα από μια περίοδο αδράνειας.
Ο χώρος ανάμεσα στους γαλαξίες του σμήνους στο οποίο ανήκει ο J1007+3540 είναι γεμάτος με υπερθερμασμένο αέριο, γνωστό ως ενδοσμηνιακό μέσο. Το αέριο αυτό αλληλεπιδρά με τους ραδιοπίδακες, λυγίζοντάς τους και διαμορφώνοντάς τους καθώς εκτείνονται από τον ενεργό πυρήνα. Ένας από τους δύο παλαιότερους λοβούς έχει συμπιεστεί προς τα πλάγια και ωθείται πίσω προς την πηγή του από το περιβάλλον αέριο. Ο άλλος λοβός διαθέτει μια μακριά, καμπυλωμένη ουρά, γεγονός που υποδηλώνει ότι το ενδοσμηνιακό μέσο επηρεάζει τους πίδακες με διαφορετικό τρόπο.
Δείτε επίσης: Οι πρώτες έγχρωμες εικόνες μαύρων τρυπών στον κόσμο
Η παρατήρηση του J1007+3540 θα βοηθήσει τους ερευνητές να κατανοήσουν πόσο συχνά οι ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται, καθώς και πώς οι παλαιοί πίδακες αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους. Σε μελλοντικές εργασίες, η ερευνητική ομάδα σκοπεύει να συλλέξει παρατηρήσεις υψηλής ανάλυσης του γαλαξία, ώστε να χαρτογραφήσει τον τρόπο με τον οποίο οι πίδακες διαδίδονται μέσα στο ενδοσμηνιακό μέσο, σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση.
