Οι συζητήσεις γύρω από την ασφάλεια των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα φτάνουν πλέον σε επίπεδο ποινικής έρευνας. Στη Γαλλία, ο πρόεδρος κοινοβουλευτικής επιτροπής, που ερεύνησε τις ψυχολογικές επιπτώσεις του TikTok σε παιδιά και εφήβους, κατέθεσε στον εισαγγελέα του Παρισιού αίτημα για ποινική διερεύνηση. Ο σοσιαλιστής βουλευτής Arthur Delaporte δήλωσε πως το TikTok «έθεσε σκοπίμως σε κίνδυνο τη ζωή και την υγεία των χρηστών του», κάνοντας λόγο για πιθανή συνενοχή της εταιρείας και για ψευδορκία στελεχών της κατά την ακρόαση στην επιτροπή. Η απόφαση για το αν θα κινηθεί έρευνα ανήκει πλέον στη Δικαιοσύνη.
Η επιτροπή, που συγκροτήθηκε τον Μάρτιο, παρουσίασε τα ευρήματά της σε μια περίοδο που η πίεση προς τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αυξάνεται διεθνώς. Σύμφωνα με την έρευνα, η συνεχής έκθεση των ανηλίκων σε περιεχόμενο με αυτοκαταστροφικές τάσεις ή επικίνδυνες «προκλήσεις» συνιστά σοβαρή απειλή. Η ανησυχία δεν είναι νέα. Το 2024, επτά οικογένειες στη Γαλλία είχαν καταθέσει αγωγή κατά της εφαρμογής, κατηγορώντας την ότι τα παιδιά τους εκτέθηκαν σε βίντεο που τα ώθησαν σε αυτοκτονικές σκέψεις.
Δείτε επίσης: TikTok: Μετρά περισσότερους από 200 εκατ. χρήστες στην Ευρώπη
Στις συστάσεις της, η επιτροπή ζητά αυστηρά μέτρα: πλήρη απαγόρευση πρόσβασης σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών και «νυχτερινή απαγόρευση» για εφήβους 15-18 ετών, ώστε οι πλατφόρμες να μην είναι διαθέσιμες μεταξύ 22:00 και 08:00. Τα μέτρα αυτά, αν υιοθετηθούν, θα συνιστούν μια από τις πιο περιοριστικές προσεγγίσεις στην Ευρώπη, θέτοντας τη Γαλλία στην πρωτοπορία της προσπάθειας να αντιμετωπιστεί η ψηφιακή εξάρτηση.
Το TikTok, από την πλευρά του, δεν απάντησε άμεσα στις κατηγορίες, αλλά στο παρελθόν έχει δηλώσει ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη ζητήματα που αφορούν την ψυχική υγεία των νέων. Παρά τα μέτρα που έχει εισαγάγει –όπως περιορισμούς χρόνου χρήσης ή φίλτρα περιεχομένου– η συζήτηση παραμένει έντονη για το αν αυτά επαρκούν ή αν λειτουργούν περισσότερο ως επικοινωνιακές κινήσεις.
TikTok και άλλα social media στο στόχαστρο των αρχών
Η υπόθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση που διεξάγεται σε πολλά κράτη. Ήδη η Αυστραλία και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν ρυθμίσεις που θα περιορίζουν δραστικά τη χρήση κοινωνικών δικτύων από παιδιά. Στις ΗΠΑ, πολιτείες όπως η Γιούτα και το Αρκάνσας έχουν θεσπίσει νόμους που απαιτούν γονική συναίνεση για ανήλικους κάτω των 18 ετών. Στην Ευρώπη, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει δεσμευτεί να πιέσει για πανευρωπαϊκή νομοθεσία που θα απαγορεύει τη χρήση social media σε παιδιά κάτω των 15, συνδέοντας μάλιστα την ανάγκη ρύθμισης με περιστατικά βίας σε σχολεία.
Δείτε επίσης: Αυστραλία: Απαγόρευση social media σε παιδιά – Ανησυχίες για ιδιωτικότητα
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το TikTok. Το Instagram, το Snapchat και το YouTube βρίσκονται στο στόχαστρο για τη διάδοση περιεχομένου που ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ψυχολογία των εφήβων. Ωστόσο, το TikTok φαίνεται να συγκεντρώνει τα περισσότερα πυρά, λόγω του αλγορίθμου του που κατηγορείται ότι ωθεί τους χρήστες σε συνεχή κατανάλωση περιεχομένου, χωρίς φραγμούς.
Η κίνηση της γαλλικής επιτροπής έχει ιδιαίτερη βαρύτητα γιατί επιχειρεί να μετατρέψει το ζήτημα από ένα θέμα κοινωνικής συζήτησης σε ενδεχόμενη ποινική υπόθεση. Εάν ο εισαγγελέας προχωρήσει σε έρευνα, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αντίστοιχες κινήσεις και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Αυτό θα δημιουργούσε μια νέα πραγματικότητα για τις πλατφόρμες, που θα κληθούν να αποδείξουν ότι όχι μόνο συμμορφώνονται με τους κανονισμούς αλλά και ότι προστατεύουν ουσιαστικά την ψυχική υγεία των χρηστών τους.
Παράλληλα, η υπόθεση αναδεικνύει και το χάσμα ανάμεσα στην τεχνολογική καινοτομία και στη ρυθμιστική πολιτική. Τα κοινωνικά δίκτυα εξελίχθηκαν ταχύτατα την τελευταία δεκαετία, συχνά ξεπερνώντας τους υπάρχοντες κανόνες. Τώρα, κυβερνήσεις και οργανισμοί προσπαθούν να καλύψουν αυτό το κενό, με νομοθετικές πρωτοβουλίες που συχνά έρχονται εκ των υστέρων, όταν τα προβλήματα έχουν ήδη παγιωθεί.
Δείτε επίσης: Η Disney κατηγορείται για συλλογή δεδομένων παιδιών στο YouTube
Στη Γαλλία, η συζήτηση αγγίζει πλέον και πολιτικές προεκτάσεις. Οι υποστηρικτές των αυστηρών μέτρων υπογραμμίζουν τον κίνδυνο για τη νέα γενιά, ενώ οι επικριτές προειδοποιούν ότι οι υπερβολικοί περιορισμοί μπορεί να οδηγήσουν σε λογοκρισία ή να ενισχύσουν το «αντάρτικο» των εφήβων, που θα αναζητήσουν τρόπους να παρακάμψουν τους περιορισμούς.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση TikTok στη Γαλλία φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιος έχει την ευθύνη για την προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο; Οι ίδιες οι πλατφόρμες, που αντλούν τεράστια κέρδη από τη χρήση τους, ή τα κράτη που οφείλουν να διασφαλίζουν το δημόσιο συμφέρον; Η απάντηση δεν είναι εύκολη, αλλά είναι βέβαιο ότι τα επόμενα χρόνια η αντιπαράθεση γύρω από την ασφάλεια των ανηλίκων στα social media θα κλιμακωθεί.
