Απόρρητο και αυτοκίνητο: Τα δεδομένα σας σε κίνδυνο

Το απόρρητο που σχετίζεται με το αυτοκίνητο αποτελεί πλέον μια από τις σημαντικότερες ανησυχίες για την ιδιωτικότητα των καταναλωτών, σύμφωνα με νέα έρευνα που αναδεικνύει πόσο εκτεταμένη είναι η συλλογή δεδομένων από τα σύγχρονα οχήματα. Τα αυτοκίνητα σήμερα λειτουργούν ουσιαστικά ως smartphones επί τροχών, καταγράφοντας κάθε κίνηση, επιτάχυνση, φρενάρισμα και στροφή του οδηγού — και αυτές οι πληροφορίες καταλήγουν σε τρίτους χωρίς οι περισσότεροι οδηγοί να το γνωρίζουν. Η νομιμότητα αυτής της πρακτικής, καθώς και τα όρια της συγκατάθεσης, παραμένουν ζητήματα που απασχολούν ερευνητές, νομοθέτες και καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.

Σύμφωνα με το The Verge, μια νέα μελέτη από το Northeastern University ρίχνει φως στις σκοτεινές πτυχές της συλλογής δεδομένων από αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η Honda, η General Motors (GM) και η Ford. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι εταιρείες αυτές συλλέγουν πολύ περισσότερα δεδομένα από όσα οι καταναλωτές φαντάζονται, και τα μοιράζονται με ασφαλιστικές εταιρείες, διαφημιστικές πλατφόρμες και άλλους — συχνά χωρίς σαφή συγκατάθεση.

Το πρόβλημα δεν είναι καινούριο, αλλά η κλίμακά του έχει εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια. Τα σύγχρονα οχήματα διαθέτουν δεκάδες αισθητήρες, κάμερες, μικρόφωνα και συστήματα GPS που λειτουργούν συνεχώς. Κάθε ταξίδι καταγράφεται, κάθε συνήθεια αναλύεται, και το προφίλ του οδηγού γίνεται ολοένα και πιο λεπτομερές. Αυτό που ξεκίνησε ως τεχνολογία για τη βελτίωση της ασφάλειας και της εμπειρίας οδήγησης, έχει μετατραπεί σε ένα εκτεταμένο σύστημα παρακολούθησης.

Δείτε επίσης: Η Google κυκλοφορεί την κάρτα ‘Your info’ στην εφαρμογή Επαφές

Απόρρητο αυτοκινήτου: Τι ακριβώς συλλέγουν οι κατασκευαστές;

Η έρευνα του Northeastern University αποκαλύπτει ότι τα δεδομένα που συλλέγονται από τα αυτοκίνητα περιλαμβάνουν πολύ περισσότερα από απλές πληροφορίες τοποθεσίας. Οι κατασκευαστές καταγράφουν τον τρόπο οδήγησης (επιθετικές επιταχύνσεις, απότομα φρεναρίσματα, απόκλιση από τη λωρίδα), τις συνήθειες του οδηγού (ώρες χρήσης, συχνές διαδρομές, αγαπημένοι προορισμοί), τα δεδομένα του infotainment συστήματος (επαφές τηλεφώνου, ιστορικό κλήσεων, μουσικές προτιμήσεις), καθώς και βιομετρικά δεδομένα σε ορισμένα μοντέλα.

Η Honda και η GM βρέθηκαν στο επίκεντρο της έρευνας λόγω της εκτεταμένης χρήσης προγραμμάτων «οδηγικής βαθμολόγησης» (telematics), τα οποία μοιράζονται δεδομένα με ασφαλιστικές εταιρείες. Η GM μάλιστα είχε βρεθεί στο στόχαστρο νωρίτερα φέτος, όταν αποκαλύφθηκε ότι το πρόγραμμα OnStar Smart Driver μοιραζόταν δεδομένα οδήγησης με ασφαλιστές χωρίς οι πελάτες να το γνωρίζουν πλήρως — με αποτέλεσμα ορισμένοι να δουν τα ασφάλιστρά τους να αυξάνονται δραματικά.

Η Ford από την πλευρά της έχει κατοχυρώσει πατέντες για συστήματα που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την απομακρυσμένη απενεργοποίηση του οχήματος σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής δανείου — μια πρακτική που εγείρει σοβαρά ζητήματα ιδιωτικότητας και ελέγχου. Αν και η εταιρεία δεν έχει εφαρμόσει ακόμα αυτή την τεχνολογία, η ύπαρξη της πατέντας αποκαλύπτει τη διεύθυνση προς την οποία κινείται ο κλάδος.

Απόρρητο, αυτοκίνητο και νομικό πλαίσιο: Τι λέει ο νόμος;

Το νομικό τοπίο γύρω από το απόρρητο αυτοκινήτου είναι εξαιρετικά περίπλοκο και αποσπασματικό. Στις ΗΠΑ, δεν υπάρχει ομοσπονδιακός νόμος που να ρυθμίζει ειδικά τη συλλογή δεδομένων από οχήματα. Ορισμένες πολιτείες, όπως η Καλιφόρνια με τον CCPA (California Consumer Privacy Act), παρέχουν κάποια προστασία, αλλά οι κατασκευαστές βρίσκουν τρόπους να παρακάμπτουν τους περιορισμούς μέσω πολύπλοκων όρων χρήσης.

Δείτε επίσης: “Your Algorithm”: Το Instagram θέλει να προσφέρει περισσότερο customisation 

Στην Ευρώπη, ο GDPR (General Data Protection Regulation) παρέχει ισχυρότερη προστασία, απαιτώντας σαφή συγκατάθεση για τη συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Ωστόσο, η εφαρμογή του κανονισμού στον τομέα των αυτοκινήτων παραμένει ανομοιόμορφη, και πολλοί κατασκευαστές εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ασαφείς διατυπώσεις στις πολιτικές απορρήτου τους. Η Ελλάδα, ως μέλος της ΕΕ, υπόκειται στον GDPR, αλλά οι Έλληνες καταναλωτές σπάνια ελέγχουν σε τι συμφωνούν όταν αγοράζουν ένα νέο αυτοκίνητο ή ενεργοποιούν τις συνδεδεμένες υπηρεσίες του.

Ο οργανισμός Mozilla Foundation είχε δημοσιεύσει πέρυσι μια εκτενή έρευνα με τίτλο «Privacy Not Included», στην οποία κατέταξε τα αυτοκίνητα ως την χειρότερη κατηγορία προϊόντων για την ιδιωτικότητα — χειρότερη ακόμα και από τα smartwatches και τα fitness trackers. Από τις 25 μάρκες που εξετάστηκαν, και οι 25 συνέλεγαν περισσότερα δεδομένα από όσα χρειάζονταν, και 19 από τις 25 πωλούσαν ή μοιράζονταν τα δεδομένα αυτά με τρίτους.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι πολιτικές απορρήτου των αυτοκινητοβιομηχανιών είναι συχνά αδιαφανείς και δυσνόητες. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο μέσος καταναλωτής χρειάζεται πάνω από 30 λεπτά για να διαβάσει πλήρως την πολιτική απορρήτου ενός αυτοκινήτου — και ακόμα και τότε, οι νομικές διατυπώσεις είναι τόσο περίπλοκες που καθιστούν αδύνατη την πλήρη κατανόηση των συνεπειών.

Πώς να προστατέψετε το απόρρητό σας: Πρακτικές συμβουλές

Παρά τη δυσκολία της κατάστασης, υπάρχουν βήματα που μπορούν να κάνουν οι οδηγοί για να περιορίσουν την έκθεσή τους. Πρώτον, ελέγξτε τις ρυθμίσεις απορρήτου του οχήματός σας — τα περισσότερα σύγχρονα αυτοκίνητα διαθέτουν μενού ρυθμίσεων όπου μπορείτε να απενεργοποιήσετε ορισμένες λειτουργίες συλλογής δεδομένων. Δεύτερον, αποσυνδέστε το smartphone σας από το σύστημα infotainment όταν δεν το χρειάζεστε, καθώς η σύνδεση μέσω Apple CarPlay ή Android Auto μπορεί να μεταφέρει δεδομένα και στις δύο κατευθύνσεις.

Δείτε επίσης: Η Apple TV εγκρίνει νέο έργο με τον πρωταγωνιστή του ‘Your Friends & Neighbors’

Τρίτον, διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης πριν ενεργοποιήσετε οποιαδήποτε «συνδεδεμένη υπηρεσία» ή πρόγραμμα telematics. Τέταρτον, αν ανησυχείτε για τα δεδομένα που έχουν ήδη συλλεχθεί, επικοινωνήστε με τον κατασκευαστή και ζητήστε αντίγραφο των δεδομένων σας — στην Ευρώπη, ο GDPR σας δίνει αυτό το δικαίωμα. Πέμπτον, εξετάστε το ενδεχόμενο να απενεργοποιήσετε τη λειτουργία Wi-Fi hotspot του αυτοκινήτου σας, καθώς αποτελεί ένα επιπλέον κανάλι μεταφοράς δεδομένων.

Η βιομηχανία αυτοκινήτων βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, η συλλογή δεδομένων επιτρέπει τη βελτίωση της ασφάλειας, την ανάπτυξη αυτόνομης οδήγησης και την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών. Από την άλλη, η κατάχρηση αυτών των δεδομένων υπονομεύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ιδιωτικότητα. Χωρίς αυστηρότερη νομοθεσία και μεγαλύτερη διαφάνεια από τους κατασκευαστές, το απόρρητο αυτοκινήτου θα συνεχίσει να αποτελεί έναν από τους πιο υποτιμημένους κινδύνους της ψηφιακής εποχής. Οι καταναλωτές οφείλουν να ενημερωθούν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, πριν το αυτοκίνητό τους γνωρίζει για αυτούς περισσότερα από όσα θα ήθελαν.