Το γιγάντιο φεγγάρι του Δία, ο Γανυμήδης, είναι το μοναδικό γνωστό φεγγάρι που διαθέτει δικό του μαγνητικό πεδίο — και σύμφωνα με νέα έρευνα, ίσως θερμαίνεται μέσω μιας διαδικασίας «που δεν έχει παρατηρηθεί πουθενά αλλού μέχρι σήμερα».
Δείτε επίσης: Η Blue Origin πατά «φρένο» στον διαστημικό τουρισμό – Εστίαση στο φεγγάρι
Ο Γανυμήδης, ένας από τους τέσσερις γαλιλαϊκούς δορυφόρους που περιφέρονται γύρω από τον Δία, είναι το μεγαλύτερο φεγγάρι του ηλιακού συστήματος. Με διάμετρο σχεδόν 5.300 χιλιομέτρων, είναι πάνω από 1.600 χιλιόμετρα μεγαλύτερος από τη Σελήνη και ελαφρώς μεγαλύτερος ακόμη και από τον Ερμή, τον μικρότερο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος.
Το ιδιαίτερο αυτό φεγγάρι διαθέτει ένα εγγενές μαγνητικό πεδίο, το οποίο ανακαλύφθηκε το 1996 από το διαστημόπλοιο Galileo της NASA. Το πεδίο δημιουργείται μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται «δυναμό», η οποία τροφοδοτείται από τον ηλεκτρικά αγώγιμο, αναδευόμενο υγρό σίδηρο στον πυρήνα του.
Δείτε ακόμα: Artemis 2 φεγγάρι: Ο πύραυλος της NASA σε θέση εκτόξευσης
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο σχηματίστηκε αυτός ο μηχανισμός παραμένει αντικείμενο έντονης επιστημονικής διαμάχης. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 6 Μαΐου στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, οι ερευνητές προτείνουν έναν νέο μηχανισμό σύμφωνα με τον οποίο ο μεταλλικός πυρήνας και το δυναμό του Γανυμήδη ίσως σχηματίστηκαν αργότερα απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, καθώς λιωμένες μάζες σιδήρου βυθίζονταν προς το εσωτερικό του δορυφόρου. Μάλιστα, η διαδικασία αυτή ενδέχεται να συνεχίζεται ακόμη και σήμερα.
Το «δυναμό που προκαλείται από τη θέρμανση», το οποίο παρουσιάζεται στη μελέτη, λειτουργεί αντίθετα από τις παραδοσιακές θεωρίες για τη δημιουργία μαγνητικών πεδίων. Οι κλασικές θεωρίες υποστηρίζουν ότι τέτοιοι μηχανισμοί σχηματίζονται νωρίς στην ιστορία μεγάλων ουράνιων σωμάτων, όπως η Γη, και στη συνέχεια ψύχονται σταδιακά.
Στο νέο αυτό μοντέλο, λιωμένες μάζες μετάλλου βυθίζονται στο εσωτερικό του Γανυμήδη, τροφοδοτώντας τον πυρήνα του και ενισχύοντας το μαγνητικό του πεδίο. Οι μάζες αυτές θερμαίνονται κυρίως μέσω δύο μηχανισμών: της ραδιενεργού θέρμανσης και της παλιρροϊκής θέρμανσης.
Δείτε επίσης: Ο εξωπλανήτης Θήα είναι πιθανό να δημιούργησε τη Σελήνη
Αυτή η θερμότητα τροφοδοτεί το δυναμό που δημιουργεί το μαγνητικό πεδίο του Γανυμήδη. Τα μαγνητικά πεδία θεωρούνται απαραίτητα για την προστασία της ζωής από την επιβλαβή ηλιακή και κοσμική ακτινοβολία, γι’ αυτό και αποτελούν βασική προϋπόθεση στις περισσότερες έρευνες για κατοικήσιμους πλανήτες.
