Το Majorana 1, το κβαντικό chip που η Microsoft παρουσίασε τον Φεβρουάριο του 2025 ως «επαναστατική» τεχνολογία, βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρής επιστημονικής αμφισβήτησης. Μια peer-reviewed κριτική που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature αμφισβητεί τους ισχυρισμούς της εταιρείας, υποστηρίζοντας ότι το Majorana 1 δεν απέδειξε πειστικά τη λειτουργία ενός topological qubit — της τεχνολογίας που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κβαντικής στρατηγικής της Microsoft. Η αμφισβήτηση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η εταιρεία μόλις ανακοίνωσε τον διάδοχο, Majorana 2, στο συνέδριο Build 2025.
Δείτε επίσης: Η Microsoft και οι σύμμαχοι καταστρέφουν την κοινή υποδομή των Amadey και StealC
Ο φυσικός Henry Legg από το University of St. Andrews επανεξέτασε τα δεδομένα της Microsoft και κατέληξε σε ανησυχητικά συμπεράσματα. Σύμφωνα με τον Legg, τα πειραματικά σήματα που η εταιρεία απέδωσε σε topological qubits μπορούν να εξηγηθούν εξίσου καλά από συμβατικά quantum dots — δηλαδή δομές που περιέχουν ηλεκτρόνια αλλά δεν είναι χρήσιμες για την κατασκευή κβαντικού υπολογιστή. Επιπλέον, ο ερευνητής κατηγόρησε τη Microsoft για επιλεκτική παρουσίαση δεδομένων, ενώ εντόπισε και προγραμματιστικά σφάλματα στο λογισμικό εργαλείο που χρησιμοποίησε η εταιρεία για να επικυρώσει την έρευνά της, το οποίο παρήγαγε «ασυνεπή και εσφαλμένα αποτελέσματα».
Το 2018, η εταιρεία αναγκάστηκε να αποσύρει ένα άρθρο που είχε δημοσιεύσει στο Nature, στο οποίο ισχυριζόταν ότι είχε ανακαλύψει Majorana σωματίδια, λόγω ανεπαρκών αποδείξεων. Ο Legg δεν διστάζει να τοποθετήσει τα τρέχοντα ευρήματα σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο: «Σε αυτό το άρθρο δεν υπάρχει τίποτα που να αποδεικνύει ότι πρόκειται για qubit… Πιστεύω ότι αυτό είναι απλώς ένα ακόμη βήμα στο σχεδόν δεκαετές ιστορικό αναξιόπιστων αποτελεσμάτων της Microsoft». Σε σχέση με το Majorana 1,
Majorana 1 και 2: Τι ισχυρίζεται η Microsoft και τι λένε οι επικριτές
Η αρχιτεκτονική του Majorana 1 είναι μοναδική στον κλάδο: χρησιμοποιεί ένα μικροσκοπικό σύρμα από τον ημιαγωγό indium arsenide συνδεδεμένο με έναν υπεραγωγό. Η θεωρία προβλέπει ότι τα ηλεκτρόνια σε αυτό το σύρμα θα συμπεριφέρονται ως Majorana σωματίδια, τα οποία η Microsoft σκοπεύει να χρησιμοποιήσει για την κωδικοποίηση πληροφοριών. Ένα topological qubit βασισμένο σε σωματίδια Majorana θεωρείται ελκυστικό γιατί υπόσχεται λιγότερα σφάλματα σε σύγκριση με ανταγωνιστικές τεχνολογίες, όπως τα superconducting qubits που χρησιμοποιεί η IBM — πράγμα που σημαίνει ότι θα χρειάζονταν λιγότερα qubits για να κλιμακωθεί ο υπολογιστής σε πρακτικό επίπεδο.
Δείτε επίσης: PACT: Cloudflare, Google, Mozilla και Microsoft φέρνουν νέο πρότυπο επαλήθευσης
Στο συνέδριο Build 2025, η Microsoft ανακοίνωσε το Majorana 2, ισχυριζόμενη ότι είναι 1.000 φορές πιο αξιόπιστο από τον προκάτοχό του, με διάρκεια ζωής qubit που αναπηδά από 1–12 milliseconds σε περίπου 20 δευτερόλεπτα — και σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 1 λεπτό. Επιπλέον, το topological gap, που προστατεύει τα qubits από εξωτερικό θόρυβο, αναφέρεται ότι υπερδιπλασιάστηκε. Ωστόσο, ο Legg επισημαίνει ότι το νέο, μη peer-reviewed χειρόγραφο για το Majorana 2 εμφανίζει τα ίδια θεμελιώδη προβλήματα με το προηγούμενο.
Η επιστημονική κοινότητα συντάσσεται σε μεγάλο βαθμό με τις επιφυλάξεις του Legg. Ο Vincent Mourik από το Research Centre Jülich της Γερμανίας επισήμανε ότι η συσκευή αποδεικνύει μόνο διατήρηση κατάστασης ισοτιμίας, όχι έλεγχο qubit — κάτι που είναι απαραίτητο για πραγματική κβαντική υπολογιστική. Ο Sergey Frolov από το University of Pittsburgh, γνωστός επικριτής της Microsoft στον τομέα αυτό, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το κβαντικό project της Microsoft ακολουθεί ένα παρατεταμένο μοτίβο αναξιόπιστων ισχυρισμών… Ακόμα και αν επέτυχαν Majorana καταστάσεις, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η συσκευή τους λειτουργεί πραγματικά ως qubit».
Η Microsoft αντέδρασε δημοσιεύοντας επίσης στο Nature μια επίσημη απάντηση που αμφισβητεί τα επιχειρήματα του Legg. Ο Jason Zander, Executive VP του Microsoft Quantum, δήλωσε ότι η εταιρεία «στηρίζει τα αποτελέσματά της 100%» και ανέφερε ότι μοιράζεται δεδομένα με τον αμερικανικό αμυντικό οργανισμό DARPA για ανεξάρτητη αξιολόγηση. Η έκβαση αυτής της αξιολόγησης ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική: αν η DARPA επιβεβαιώσει την ύπαρξη topological qubits, θα ενισχύσει σημαντικά τη θέση της Microsoft· αν όχι, το project θα αντιμετωπίσει σοβαρό πλήγμα.
Δείτε επίσης: Η Microsoft ενσωματώνει το Affinity στις νέες συσκευές Surface
Στο ευρύτερο τοπίο της κβαντικής υπολογιστικής, εταιρείες όπως η Google και η IBM έχουν ήδη παρουσιάσει μηχανές με περισσότερα qubits από το Majorana 1 ή 2, χρησιμοποιώντας διαφορετικές τεχνολογίες. Παρ’ όλα αυτά, κανένας κβαντικός υπολογιστής δεν έχει ακόμα εκτελέσει κάποιο πρακτικά χρήσιμο έργο σε εμπορική κλίμακα. Ο CEO της Microsoft, Satya Nadella, έχει μιλήσει για «σαφή πορεία προς έναν επεξεργαστή ενός εκατομμυρίου qubits», ενώ ο στόχος της εταιρείας για ένα λειτουργικό κβαντικό σύστημα έχει οριστεί για το 2029 — χρονοδιάγραμμα που οι επικριτές θεωρούν αδύνατο να τηρηθεί, δεδομένης της έλλειψης αποδείξεων για λειτουργικά qubits. Για τους επιχειρηματικούς χρήστες που εξερευνούν κβαντικές υπηρεσίες cloud μέσω του Azure Quantum, η πραγματικότητα παραμένει ότι οι τρέχουσες προσφορές είναι ακόμα πειραματικές, χωρίς άμεση πρακτική χρησιμότητα για σύνθετες εφαρμογές όπως η ανακάλυψη φαρμάκων ή η κρυπτογράφηση.
