Το TikTok και η μητρική εταιρεία, ByteDance, προχώρησαν σε μια ύστατη νομική προσπάθεια ενώπιον του ανώτατου δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδιώκοντας να ακυρώσουν τον χαρακτηρισμό της πλατφόρμας ως «gatekeeper» βάσει του Νόμου για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act – DMA). Η υπόθεση θεωρείται κομβικής σημασίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής τεχνολογικής νομοθεσίας και ενδέχεται να καθορίσει το πώς η ΕΕ θα αντιμετωπίσει τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες τα επόμενα χρόνια.
Ο χαρακτηρισμός “gatekeeper” συνοδεύεται από αυστηρές υποχρεώσεις συμμόρφωσης, οι οποίες αποσκοπούν στον περιορισμό της ισχύος των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών και στη διασφάλιση πιο δίκαιου ανταγωνισμού στην ψηφιακή αγορά. Η προσφυγή του TikTok αποτελεί την πρώτη μεγάλη υπόθεση του DMA που εξετάζεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό και ρυθμιστικό βάρος.
ΕΕ: Τι σημαίνει ο χαρακτηρισμός “gatekeeper” για τις Big Tech
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε τον DMA με στόχο να περιορίσει την κυριαρχία των τεχνολογικών κολοσσών που λειτουργούν ως “ψηφιακές πύλες” μεταξύ επιχειρήσεων και χρηστών. Εταιρείες που ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια χρηστών και οικονομικής ισχύος χαρακτηρίζονται gatekeepers και υποχρεώνονται να ακολουθούν αυστηρούς κανόνες διαφάνειας, διαλειτουργικότητας και ανταγωνισμού.
Δείτε επίσης: UK TikTok: Πληρωμή συνδρομής για αφαίρεση διαφημίσεων
Το TikTοk εντάχθηκε επισήμως στη λίστα των gatekeepers τον Σεπτέμβριο του 2023, μαζί με εταιρείες όπως η Apple, η Google, η Meta Platforms, η Amazon, η Microsoft και η Booking.com. Η απόφαση βασίστηκε κυρίως στον τεράστιο αριθμό χρηστών της πλατφόρμας στην Ευρώπη, ο οποίος ξεπερνά τα 45 εκατομμύρια μηνιαίως.
Η ένταξη στη συγκεκριμένη κατηγορία συνεπάγεται αυξημένο έλεγχο από τις ευρωπαϊκές αρχές, αλλά και τον κίνδυνο επιβολής προστίμων που μπορούν να φτάσουν έως και το 10% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας.
Η υπερασπιστική γραμμή του TikTok απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, οι δικηγόροι του TikTοok υποστήριξαν ότι η εταιρεία δεν διαθέτει την ίδια ισχύ και επιρροή στην ευρωπαϊκή αγορά με άλλους τεχνολογικούς κολοσσούς. Ο νομικός εκπρόσωπος της ByteDance, Bill Batchelor, υποστήριξε ότι μεγάλο μέρος της χρηματιστηριακής αξίας της εταιρείας προέρχεται από δραστηριότητες στην Ασία και όχι από την Ευρώπη.
Παράλληλα, το TikTok προσπάθησε να αποδείξει ότι οι χρήστες της δεν είναι “κλειδωμένοι” στο οικοσύστημά του. Σύμφωνα με τα επιχειρήματα της εταιρείας, το 70%-80% των χρηστών χρησιμοποιεί ταυτόχρονα άλλες πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram, το Snap και το X.
Το TikTοk χαρακτήρισε το φαινόμενο αυτό ως “multi-homing”, δηλαδή τη δυνατότητα των χρηστών και των επιχειρήσεων να δραστηριοποιούνται ταυτόχρονα σε πολλές διαφορετικές πλατφόρμες. Με βάση αυτή τη λογική, η εταιρεία υποστηρίζει ότι δεν λειτουργεί ως αποκλειστικός μεσάζοντας μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Δείτε επίσης: Σύντομα θα μπορείτε να ακούτε το Apple Music μέσα στο TikTοk
Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε τα επιχειρήματα του TikTok, επιμένοντας ότι η ύπαρξη ανταγωνιστικών εφαρμογών δεν αναιρεί τον gatekeeper ρόλο της πλατφόρμας. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Mislav Mataija, τόνισε ότι ακόμη και σε περιβάλλον πολλαπλών πλατφορμών μπορεί να υπάρχουν ομάδες χρηστών που εξαρτώνται σημαντικά από το TikTok.
Οι ευρωπαϊκές αρχές ανησυχούν ιδιαίτερα για την αυξανόμενη επιρροή των αλγορίθμων προώθησης περιεχομένου και για τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες πλατφόρμες διαμορφώνουν την πρόσβαση των χρηστών σε πληροφορίες, διαφημίσεις και εμπορικές υπηρεσίες. Η υπόθεση TikTok θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα μπορούσε να δημιουργήσει νομικό προηγούμενο για μελλοντικές διαμάχες μεταξύ της ΕΕ και των Big Tech εταιρειών.
Η ευρύτερη μάχη της Ευρώπης απέναντι στις τεχνολογικές πλατφόρμες
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εντείνει τα τελευταία χρόνια τις προσπάθειές της να περιορίσει τη δύναμη των τεχνολογικών γιγάντων, τόσο μέσω του DMA όσο και μέσω του Digital Services Act (DSA). Οι νέοι κανονισμοί επιχειρούν να επιβάλουν περισσότερη διαφάνεια στους αλγορίθμους, αυστηρότερους κανόνες προστασίας δεδομένων και μεγαλύτερη λογοδοσία για παράνομο ή επιβλαβές περιεχόμενο.
Η υπόθεση του TikTok δεν είναι η μοναδική. Η Meta Platforms έχει επίσης αμφισβητήσει τον χαρακτηρισμό gatekeeper για υπηρεσίες όπως το Messenger και το Marketplace, γεγονός που δείχνει ότι οι τεχνολογικές εταιρείες δεν σκοπεύουν να αποδεχθούν αδιαμαρτύρητα το νέο κανονιστικό πλαίσιο της Ευρώπης.
Δείτε επίσης: TikTok: Δεν θα εισάγει κρυπτογράφηση end-to-end για τα άμεσα μηνύματα
Μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει την ψηφιακή αγορά
Η τελική απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες και θεωρείται πιθανό να επηρεάσει συνολικά την παγκόσμια τεχνολογική βιομηχανία. Εάν το δικαστήριο δικαιώσει το TikTok, η εφαρμογή του DMA ενδέχεται να αποδυναμωθεί σημαντικά. Αντίθετα, εάν στηρίξει τη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ θα ενισχύσει τη δυνατότητά της να επιβάλλει αυστηρότερους περιορισμούς στις μεγαλύτερες ψηφιακές πλατφόρμες του κόσμου.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση αποδεικνύει ότι η μάχη για τον έλεγχο της ψηφιακής οικονομίας μόλις ξεκίνησε και ότι οι σχέσεις μεταξύ κυβερνήσεων και Big Tech εισέρχονται σε μια νέα, πιο συγκρουσιακή εποχή.
