Νέες αποκαλύψεις επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της χρήσης εμπορικών λογισμικών κατασκοπείας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πρόσφατη τεχνική έκθεση του Citizen Lab, του ερευνητικού εργαστηρίου του Πανεπιστημίου του Τορόντο που ειδικεύεται στην ψηφιακή ασφάλεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο πρώην ευρωβουλευτής Στέλιος Κούλογλου φέρεται να έγινε επανειλημμένα στόχος του λογισμικού Pegasus την περίοδο που συμμετείχε στην ειδική επιτροπή PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η συγκεκριμένη επιτροπή είχε συγκροτηθεί ακριβώς για να διερευνήσει τη χρήση και την ενδεχόμενη κατάχρηση εμπορικών spyware από κυβερνήσεις και κρατικούς φορείς εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν πλήρως, πρόκειται για μια εξαιρετικά ασυνήθιστη περίπτωση, όπου μέλος της επιτροπής που ερευνούσε το Pegasus φέρεται να βρέθηκε στο στόχαστρο του ίδιου λογισμικού.
Οι τρεις επιβεβαιωμένες μολύνσεις της συσκευής
Οι ερευνητές του Citizen Lab αναφέρουν ότι η πρώτη επιβεβαιωμένη μόλυνση της κινητής συσκευής του πρώην ευρωβουλευτή εντοπίστηκε στις 21 Οκτωβρίου 2022. Εκείνη την περίοδο η επιτροπή PEGA επεξεργαζόταν το πρώτο σχέδιο του πορίσματός της σχετικά με τη χρήση λογισμικών παρακολούθησης στην Ευρώπη.
Δείτε επίσης: NSO Group: Πρόστιμο $ 168 εκατ. για στόχευση χρηστών WhatsApp με το Pegasus
Ακολούθησαν ακόμη δύο επιθέσεις στις 6 και 7 Μαρτίου 2023, λίγες ημέρες πριν από την ολοκλήρωση της τελικής έκθεσης της επιτροπής. Η χρονική σύμπτωση των περιστατικών προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς σύμφωνα με τους ειδικούς, το Pegasus θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ευαίσθητες επικοινωνίες, έγγραφα εργασίας και πληροφορίες που σχετίζονταν με τις εσωτερικές διαδικασίες της κοινοβουλευτικής έρευνας.
Το Citizen Lab εκτιμά ότι μια τέτοια παρακολούθηση ενδέχεται να επηρεάζει την εμπιστευτικότητα των εργασιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να εγείρει ζητήματα που αφορούν τα κοινοβουλευτικά προνόμια των μελών του.
Στέλιος Κούλογλου: Η πρώτη γνωστή περίπτωση μέλους της PEGA
Σύμφωνα με την έκθεση, πρόκειται για την πρώτη τεκμηριωμένη περίπτωση κατά την οποία μέλος της ίδιας της επιτροπής PEGA εμφανίζεται να έχει στοχοποιηθεί από το Pegasus. Το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στην υπόθεση, καθώς αναδεικνύει τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν ακόμη και όσοι συμμετέχουν ενεργά στην έρευνα και τον έλεγχο τέτοιων τεχνολογιών.
Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν την εξέλιξη εξαιρετικά ανησυχητική, επισημαίνοντας ότι η δυνατότητα παρακολούθησης ενός ευρωβουλευτή που ασχολείται με ζητήματα διαφάνειας και προστασίας των θεσμών δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών δημοκρατικών διαδικασιών.
Δεν αποδίδεται ευθύνη σε συγκεκριμένο κράτος
Παρά τη σοβαρότητα των ευρημάτων, το Citizen Lab αποφεύγει να συνδέσει τις επιθέσεις με συγκεκριμένη κυβέρνηση ή κρατική υπηρεσία. Στην έκθεση επισημαίνεται ότι δεν εντοπίστηκαν τεχνικά στοιχεία που να αποδεικνύουν εμπλοκή της ελληνικής κυβέρνησης.
Αντίθετα, οι ερευνητές διαπίστωσαν αξιοσημείωτες ομοιότητες ανάμεσα στην πρώτη επίθεση κατά του Στέλιου Κούλογλου και σε προηγούμενη εκστρατεία του Pegasus που είχε στοχεύσει Ρώσους και Λευκορώσους δημοσιογράφους, καθώς και στελέχη της αντιπολίτευσης που βρίσκονταν εξόριστοι σε ευρωπαϊκές χώρες.
Με βάση τα κοινά τεχνικά χαρακτηριστικά, εκτιμάται ότι οι επιθέσεις ενδέχεται να προέρχονται από τον ίδιο πελάτη της πλατφόρμας Pegasus ή από φορέα που διαθέτει δυνατότητα επιχειρήσεων σε περισσότερα από ένα κράτη της Ευρώπης. Ωστόσο, η ταυτότητα του χειριστή παραμένει άγνωστη.
Δείτε επίσης: Το Pegasus Spyware στοχεύει ιδιωτικούς και χρηματοοικονομικούς τομείς
Το χρονικό των περιστατικών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χρονική ακολουθία των επιθέσεων. Η πρώτη μόλυνση σημειώθηκε όταν ο πρώην ευρωβουλευτής νοσηλευόταν στην Ελλάδα, περίοδο κατά την οποία είχε δεχθεί επίσκεψη από τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη, ο οποίος είχε ήδη δημοσιοποιήσει ότι υπήρξε στόχος τόσο του Predator όσο και νόμιμης επισύνδεσης.
Οι δύο επόμενες επιθέσεις καταγράφηκαν ενώ ο Στέλιος Κούλογλου ταξίδευε από την Αθήνα προς τις Βρυξέλλες για τις τελευταίες συνεδριάσεις της επιτροπής PEGA, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον γύρω από το χρονικό πλαίσιο των περιστατικών.
🔒 Προστατέψτε την ιδιωτικότητά σας με Proton VPN
Ελβετικό VPN από τους δημιουργούς του Proton Mail — αυστηρή πολιτική no-logs, ισχυρή κρυπτογράφηση και ενσωματωμένο NetShield που μπλοκάρει διαφημίσεις, trackers & malware.
- ✔ No-logs, με έδρα την Ελβετία (εκτός 14-Eyes)
- ✔ NetShield: φραγή διαφημίσεων, trackers & κακόβουλων domains
- ✔ Καλύπτει όλες τις συσκευές — δωρεάν έκδοση διαθέσιμη
Ο σύνδεσμος είναι συνεργατικός (affiliate) — το SecNews ενδέχεται να λάβει προμήθεια χωρίς επιπλέον κόστος για εσάς. Δεν επηρεάζει την ανεξαρτησία της αρθρογραφίας μας.
Το Pegasus εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία
Με αφορμή τα νέα ευρήματα, ο ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, John Scott-Railton, χαρακτήρισε την υπόθεση ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές αντιφάσεις της ευρωπαϊκής κρίσης γύρω από τα λογισμικά παρακολούθησης, σημειώνοντας ότι ακόμη και ένας ερευνητής του ίδιου του Pegasus βρέθηκε τελικά στο στόχαστρό του.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, υποστηρίζοντας ότι αρκετές από τις προτάσεις της επιτροπής PEGA δεν υλοποιήθηκαν στην πράξη, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να επαναληφθούν αντίστοιχα περιστατικά στο μέλλον.
Δείτε επίσης: Ηγέτες εταιρειών βρίσκονται στο στόχαστρο του Pegasus spyware
Το Pegasus, που αναπτύχθηκε από την ισραηλινή NSO Group, εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνών ερευνών και πολιτικών αντιπαραθέσεων. Αν και η εταιρεία υποστηρίζει ότι το λογισμικό προορίζεται αποκλειστικά για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, πολυάριθμες αποκαλύψεις των τελευταίων ετών έχουν συνδέσει τη χρήση του με παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, πολιτικών, δικηγόρων, ακτιβιστών και στελεχών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η νέα έκθεση του Citizen Lab δείχνει ότι η συζήτηση γύρω από τα εμπορικά spyware όχι μόνο παραμένει επίκαιρη, αλλά συνεχίζει να εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για την προστασία της ιδιωτικότητας, τη λογοδοσία και τη θωράκιση των δημοκρατικών θεσμών στην Ευρώπη.
