Μια εντυπωσιακή νέα εικόνα του Νεφελώματος της Έλικας, που καταγράφηκε από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb (JWST), αποτυπώνει τις τελευταίες στιγμές ενός άστρου παρόμοιου με τον Ήλιο — και ίσως προμηνύει το μέλλον του δικού μας ηλιακού συστήματος.
Δείτε επίσης: «Αινιγματικό» αντικείμενο ανακαλύφθηκε από το τηλεσκόπιο James Webb
Το Νεφέλωμα της Έλικας, γνωστό και ως «Μάτι του Θεού» ή «Μάτι του Σάουρον», είναι ένα από τα πιο κοντινά, εντυπωσιακά και μελετημένα πλανητικά νεφελώματα στο Διάστημα. Το γνωστό αυτό αστρικό τοπίο ήταν ιδανικός στόχος για τις παρατηρήσεις του James Webb στο κοντινό υπέρυθρο φάσμα, αποκαλύπτοντας κοσμικές δομές που μέχρι τώρα διαφαίνονταν μόνο αμυδρά από άλλα διαστημικά τηλεσκόπια.
Ο όρος «πλανητικό νεφέλωμα» —αν και παραπλανητικός— περιγράφει ένα νέφος αερίων (κυρίως υδρογόνου και ηλίου) και λεπτόκοκκης κοσμικής σκόνης, που εκτοξεύεται από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο καθώς αποβάλλει τα εξωτερικά του στρώματα, σύμφωνα με τη NASA. Στο κέντρο του νεφελώματος βρίσκεται ένας θερμός και πυκνός λευκός νάνος, ο οποίος ιονίζει το περιβάλλον αέριο, κάνοντάς το να λάμπει σε έντονα χρώματα — σχηματίζοντας στην περίπτωση αυτή μια ελικοειδή, σχεδόν «βιδωτή» δομή, όπως φαίνεται από το ηλιακό μας σύστημα.
Δείτε ακόμα: James Webb: Οι γαλαξίες στο πρώιμο σύμπαν ήταν χαοτικοί
Μέσα σε αυτό το πολύχρωμο θέαμα εκτυλίσσεται μια καθοριστική κοσμική διεργασία: τα πρώην εξωτερικά στρώματα ενός άστρου, που πλέον διαστέλλονται στον μεσοαστρικό χώρο, εμπλουτίζουν τον γαλαξία με άνθρακα, οξυγόνο και άζωτο — τα ίδια χημικά στοιχεία που καθιστούν δυνατή τη ζωή στη Γη.
Χάρη στην Κάμερα Κοντινού Υπέρυθρου (Near-Infrared Camera), το JWST διείσδυσε στο Νεφέλωμα της Έλικας βαθύτερα από ποτέ. Σε αυτή τη λεπτομερή απεικόνιση μιας μικρής περιοχής γύρω από τον λευκό νάνο, χιλιάδες πορτοκαλί και χρυσαφένιες δομές, που θυμίζουν κομήτες, εκτείνονται προς τα πάνω.
Τα χαρακτηριστικά αυτά, γνωστά επιστημονικά ως «κομητικοί κόμβοι», διαχωρίζουν τους ταχύτατους αστρικούς ανέμους από το ετοιμοθάνατο άστρο και τα παλαιότερα, ψυχρότερα στρώματα αερίου που είχαν αποβληθεί νωρίτερα στη διάρκεια της ζωής του. Στο κάτω μέρος της εικόνας διακρίνεται ένα ημικυκλικό πορτοκαλί τόξο, όπου οι δομές αυτές είναι πιο πυκνές, το οποίο αντιστοιχεί στην περίμετρο του κελύφους. Πάνω από αυτό απλώνεται το σκοτάδι του Διαστήματος, μαζί με λίγα γαλάζια αστέρια στο βάθος.
Δείτε επίσης: Το τηλεσκόπιο James Webb ίσως εντόπισε «σκοτεινά αστέρια» στο μακρινό σύμπαν
Όπως συμβαίνει συνήθως στις εικόνες διαστημικών τηλεσκοπίων, ειδικά φίλτρα αποκαλύπτουν τη θερμοκρασία και τη χημική σύσταση του νεφελώματος, οι οποίες μεταβάλλονται ανάλογα με την απόσταση από τον λευκό νάνο. Κοντά στο άστρο, η υπεριώδης ακτινοβολία δημιουργεί μια γαλάζια λάμψη, ενεργοποιώντας θερμό, ιονισμένο αέριο. Σε μεγαλύτερες αποστάσεις, το περιβάλλον ψύχεται, με το μοριακό υδρογόνο να αποτυπώνεται σε κίτρινες αποχρώσεις και την πιο απομακρυσμένη σκόνη να εμφανίζεται σε βαθύ κόκκινο.
