Η Meta αντιμετωπίζει πρόστιμο έως 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς προκαταρκτική έρευνα διαπίστωσε ότι η εταιρεία παραβιάζει τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) λόγω του εθιστικού σχεδιασμού του Instagram και του Facebook. Η υπόθεση αναδεικνύει για άλλη μια φορά την αυξανόμενη πίεση που ασκεί η ΕΕ στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες σχετικά με την προστασία των χρηστών, και ιδιαίτερα των ανηλίκων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η Μeta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που προκύπτουν από τον εθιστικό σχεδιασμό της για τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών, συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων και ευάλωτων ενηλίκων. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται χαρακτηριστικά όπως οι εξατομικευμένες προτάσεις περιεχομένου, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο (autoplay) και η άπειρη κύλιση (infinite scroll). Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτά τα χαρακτηριστικά τροφοδοτούν την παρόρμηση του χρήστη να συνεχίζει να κάνει scroll και μεταθέτουν τον εγκέφαλο σε λειτουργία αυτόματου πιλότου.
Δείτε επίσης: Μeta Plus: Νέες συνδρομές για Facebook, Instagram και WhatsApp
Η έρευνα ξεκίνησε τον Μάιο του 2024 και εξετάζει επίσης τα εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας που χρησιμοποιεί η Μeta, καθώς και τις προστασίες περιεχομένου για ανηλίκους. Αν η απόφαση οριστικοποιηθεί, η εταιρεία ενδέχεται να αντιμετωπίσει πρόστιμο μη συμμόρφωσης έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της. Με βάση τα έσοδα του 2025, που ανήλθαν σε 200,97 δισεκατομμύρια δολάρια, το πιθανό πρόστιμo φτάνει τα 12 δισεκατομμύρια δολάρια.
Εθιστικός σχεδιασμός Instagram – Facebook: Ποιες είναι οι κατηγορίες της ΕΕ
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιορίζεται μόνο στα χαρακτηριστικά σχεδιασμού, αλλά επικρίνει και τα εργαλεία που παρέχει η Μeta για τον περιορισμό της χρήσης. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου μπορούν να απορριφθούν εύκολα από τον χρήστη, ενώ οι γονικοί έλεγχοι απαιτούν τεχνική γνώση, προσπάθεια και χρόνο από τους γονείς για να είναι αποτελεσματικοί. Επιπλέον, τα μέτρα ευαισθητοποίησης για την ψυχική υγεία που εφαρμόζει η εταιρεία κρίνονται ανεπαρκή για την αντιμετώπιση των κινδύνων.
Η Επιτροπή προτείνει η Μeta να επανασχεδιάσει τόσο το Facebοok όσο και το Ιnstagram. Μεταξύ των συστάσεων περιλαμβάνονται η απενεργοποίηση εξ ορισμού χαρακτηριστικών όπως το autoplay και το infinite scroll, η εφαρμογή αποτελεσματικών διαλειμμάτων χρόνου οθόνης και η τροποποίηση του αλγορίθμου προτάσεων. Πρόκειται για ουσιαστικές αλλαγές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Δείτε επίσης: Η Meta δοκιμάζει συνδρομές premium σε Instagram, Facebook και WhatsApp
Το ευρύτερο πλαίσιο για τους χρήστες
Η υπόθεση κατά της Μeta εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο εφαρμογής του Digital Services Act (DSA), του κανονισμού που η ΕΕ θεσπίζει για να ρυθμίσει τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες. Ο DSA υποχρεώνει τις πλατφόρμες να αξιολογούν και να μετριάζουν τους συστημικούς κινδύνους που απορρέουν από τις υπηρεσίες τους, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων για την ψυχική υγεία. Η Henna Virkkunen, επικεφαλής τεχνολογικής πολιτικής της Επιτροπής, τόνισε ότι η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των Ευρωπαίων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η ΕΕ εξετάζει την εφαρμογή απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για χρήστες κάτω των 16 ετών σε επίπεδο ολόκληρης της Ένωσης. Χώρες όπως η Αυστραλία έχουν ήδη θεσπίσει νόμους που απαγορεύουν τη χρήση κοινωνικών δικτύων από ανηλίκους κάτω των 16, ενώ παρόμοιες συζητήσεις διεξάγονται και σε άλλες χώρες παγκοσμίως. Η Μeta θα έχει την ευκαιρία να υπερασπιστεί τη θέση της πριν οριστικοποιηθεί οποιαδήποτε απόφαση, ωστόσο η κλίμακα του πιθανού προστίμου αποτελεί ισχυρό κίνητρο για άμεση συμμόρφωση.
Δείτε επίσης: Meta – Παγκόσμια προβλήματα σε Facebook, Instagram και WhatsApp
Για τους Έλληνες χρήστες και γονείς, η εξέλιξη αυτή έχει άμεση σημασία. Αν η Μeta αναγκαστεί να αλλάξει τον εθιστικό σχεδιασμό των εφαρμογών της στην Ευρώπη, οι αλλαγές θα επηρεάσουν και τους εκατομμύρια Έλληνες χρήστες Ιnstagram και Facebook. Η απενεργοποίηση του infinite scroll και του autoplay εξ ορισμού, καθώς και η βελτίωση των γονικών ελέγχων, θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικά βήματα προς μια πιο υγιή ψηφιακή εμπειρία για τους νέους. Σύμφωνα με το The Verge, η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει σταθμό για τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές αρχές αντιμετωπίζουν τον εθιστικό σχεδιασμό των ψηφιακών πλατφορμών στο μέλλον.
