Η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, ανακοίνωσε την πρόθεση της κυβέρνησής της να απαγορεύσει τη χρήση των social media από παιδιά κάτω των 15 ετών, σε μια κίνηση που έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων. Η Frederiksen δήλωσε ότι η χώρα οφείλει να «προστατεύσει την παιδική ηλικία από τον ψηφιακό εθισμό και τη διαδικτυακή τοξικότητα», κατηγορώντας τις πλατφόρμες ότι «κλέβουν την αθωότητα των παιδιών».
Ένα “τέρας” που γεννήθηκε από τις καλές μας προθέσεις
Μιλώντας στο κοινοβούλιο, η Frederiksen περιέγραψε τη ραγδαία εξάπλωση των κινητών τηλεφώνων και των social media ως μια κοινωνική “παγίδα” που ξεκίνησε με καλές προθέσεις αλλά κατέληξε σε απώλεια ελέγχου.
«Είπαμε ναι στα κινητά για να μπορούν τα παιδιά να επικοινωνούν με τους φίλους τους και με την οικογένεια. Όμως, η πραγματικότητα είναι ότι αφήσαμε ένα τέρας ελεύθερο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Δείτε επίσης: Καναδάς: Το TikTok δεν προστατεύει επαρκώς τα παιδιά
Η πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε αύξηση των ποσοστών άγχους, κατάθλιψης και απομόνωσης μεταξύ των νέων, υπογραμμίζοντας ότι «ποτέ ξανά τόσα παιδιά δεν υπέφεραν ψυχολογικά σε τόσο νεαρή ηλικία». Παράλληλα, σημείωσε ότι πολλά παιδιά δυσκολεύονται να διαβάσουν και να συγκεντρωθούν, ενώ ορισμένα «εκτίθενται καθημερινά σε περιεχόμενο που δεν θα έπρεπε ποτέ να δουν».
Από τα σχολεία στα social media: Η Δανία συνεχίζει τη μάχη
Η πρόταση για την απαγόρευση των social media ακολουθεί μια ήδη σκληρή πολιτική περιορισμού της τεχνολογίας στα σχολεία. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση ενέκρινε απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα δημοτικά σχολεία και στα απογευματινά προγράμματα, ύστερα από σύσταση της Επιτροπής Ευημερίας που είχε ιδρυθεί το 2023.
Τώρα, η νέα πρωτοβουλία επεκτείνεται πέρα από τον χώρο της εκπαίδευσης, αγγίζοντας το ίδιο το ψηφιακό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά. Σύμφωνα με το σχέδιο, τα social media θα επιτρέπονται μόνο από τα 15, ενώ οι γονείς θα μπορούν να δώσουν προσωπική άδεια χρήσης από την ηλικία των 13.
Τα social media στο στόχαστρο της πολιτικής
Η ανακοίνωση της Δανίας έρχεται σε μια περίοδο που όλο και περισσότερες χώρες προσπαθούν να περιορίσουν την επιρροή των social media στους ανήλικους. Τον Νοέμβριο του 2024, η Αυστραλία ψήφισε τον πρώτο παγκοσμίως νόμο που απαγορεύει τα social media για παιδιά κάτω των 16, υποχρεώνοντας τις εταιρείες τεχνολογίας να λάβουν «εύλογα μέτρα επαλήθευσης ηλικίας». Οι παραβάτες κινδυνεύουν με πρόστιμα έως και 50 εκατομμύρια αυστραλιανά δολάρια (περίπου 33 εκατ. ευρώ).
Δείτε επίσης: Κίνδυνοι για Παιδιά και Εφήβους στο Διαδίκτυο: Η Ανάγκη για Ψηφιακή Εκπαίδευση
Η Νορβηγία ακολουθεί παρόμοια πορεία: ο πρωθυπουργός Jonas Gahr Støre έχει ήδη προτείνει νομοθετική απαγόρευση για social media κάτω των 15 ετών, με τη δημόσια διαβούλευση να βρίσκεται σε εξέλιξη από τον Ιούνιο.
Αντιδράσεις και διχασμός
Παρότι πολλοί γονείς και ψυχολόγοι στηρίζουν την πρόταση της Frederiksen, δεν λείπουν οι επικριτικές φωνές. Οι τεχνολογικοί κολοσσοί, όπως το TikTok και το Instagram, έχουν ήδη αρχίσει να ασκούν πιέσεις κατά των απαγορεύσεων, προβάλλοντας τα δίκτυά τους ως «εργαλεία δημιουργικότητας και μάθησης».
Το TikTok, μάλιστα, προωθεί διαφημίσεις που παρουσιάζουν την πλατφόρμα ως εκπαιδευτικό μέσο, ενώ άλλες εταιρείες υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη επενδύσει σε αλγορίθμους ασφαλείας που περιορίζουν την έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο.
Ωστόσο, οργανισμοί παιδικής προστασίας και ειδικοί ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι οι μηχανισμοί αυτοί είναι ανεπαρκείς. Σύμφωνα με πρόσφατες ευρωπαϊκές μελέτες, ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών 10-14 ετών χρησιμοποιούν καθημερινά πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, με κάποια από αυτά να έχουν εκτεθεί σε περιεχόμενο βίας ή πορνογραφίας.
Δείτε επίσης: Αυστραλία: Απαγόρευση social media σε παιδιά – Ανησυχίες για ιδιωτικότητα
Προς ένα νέο μοντέλο ψηφιακής ανατροφής
Η Δανία φαίνεται αποφασισμένη να θέσει πρότυπο για την Ευρώπη όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Εάν ο νόμος εγκριθεί, θα είναι από τα πιο αυστηρά μέτρα παγκοσμίως κατά της πρόσβασης ανηλίκων στα social media.
Η Frederiksen έκλεισε την ομιλία της με ένα σαφές μήνυμα:
«Δεν είμαστε κατά της τεχνολογίας. Είμαστε υπέρ των παιδιών. Και τώρα ήρθε η ώρα να επιλέξουμε τι αξίζει περισσότερο».
