Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται ταχύτατα, οι επιστήμονες στρέφουν το βλέμμα τους σε μια από τις πιο θεμελιώδεις – και αδιερεύνητες – μορφές νοημοσύνης: τη συνείδηση των ζώων. Ένα νέο διεπιστημονικό ερευνητικό κέντρο με έδρα τη Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE) έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, με στόχο τη χαρτογράφηση του νου των ζώων και την ηθική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) για τη διαμεσολάβηση της επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπων και άλλων ειδών.
Το Jeremy Coller Animal Sentience Centre, που θα ξεκινήσει επίσημα τις εργασίες του στις 30 Σεπτεμβρίου, εγκαινιάζει μια νέα εποχή στη μελέτη της συνείδησης των ζώων. Με προϋπολογισμό 4 εκατομμυρίων λιρών και διεθνή επιστημονική σύνθεση, το κέντρο θα μελετήσει ένα ευρύ φάσμα ζώων — από σκύλους και γάτες, μέχρι κεφαλόποδα, καρκινοειδή και έντομα — αναλύοντας τη συμπεριφορά τους και τη σχέση με τους ανθρώπους υπό το πρίσμα της νευροεπιστήμης, της φιλοσοφίας, της κτηνιατρικής επιστήμης, του δικαίου, της εξελικτικής βιολογίας, της ψυχολογίας, της επιστήμης της συμπεριφοράς, της επιστήμης των υπολογιστών, των οικονομικών και της τεχνητής νοημοσύνης.
Δείτε επίσης: Ρομποτικά Κατοικίδια: Το Μέλλον της Συντροφιάς ή Ψυχρή Υποκατάσταση;
AI-μετάφραση για κατοικίδια: Επανάσταση ή ψευδαίσθηση;
Ένας από τους πλέον φιλόδοξους άξονες του κέντρου αφορά τη χρήση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) με στόχο την «μετάφραση» της συμπεριφοράς των κατοικίδιων. Στόχος είναι η δημιουργία τεχνολογιών που θα μπορούσαν μελλοντικά να γίνουν ο “διαμεσολαβητής” μεταξύ του ιδιοκτήτη και του ζώου, βοηθώντας μας να αποκωδικοποιήσουμε συναισθήματα όπως το άγχος αποχωρισμού, η απογοήτευση ή η χαρά.
Ωστόσο, ο καθηγητής Jonathan Birch προειδοποιεί: η χρήση AI για συναισθηματική ανάλυση των ζώων μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη. «Η AI συχνά κατασκευάζει απαντήσεις που ευχαριστούν τον άνθρωπο αντί να αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ψευδείς διαβεβαιώσεις και, τελικά, να υπονομεύσει την ευημερία των ζώων».
Ρυθμιστικό κενό και ηθικά διλήμματα
Παρά την εκρηκτική ανάπτυξη της AI στον χώρο της επικοινωνίας και της συμπεριφορικής ανάλυσης, δεν υπάρχει σήμερα καμία θεσμοθετημένη ρύθμιση για το πώς πρέπει να χρησιμοποιείται όταν αφορά μη ανθρώπινους οργανισμούς. Το Κέντρο φιλοδοξεί να καθορίσει παγκόσμια πρότυπα δεοντολογίας και τεχνικά πρωτόκολλα, συνεργαζόμενο με ΜΚΟ και επιστημονικές ομάδες.
Η απουσία κανόνων επεκτείνεται και στον χώρο των αυτόνομων οχημάτων. Ο Birch αναρωτιέται γιατί η συζήτηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αποφυγή ανθρώπινων θυμάτων και όχι στα ζώα: «Πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί δεν απαιτούμε οι αλγόριθμοι των αυτόνομων οχημάτων να αναγνωρίζουν και να προστατεύουν και ζώα, όπως γάτες ή σκύλους».
Δείτε επίσης: Μπορείτε πλέον να κάνετε ένα Snap με ένα εικονικό ζώο στο πλευρό σας
AI, αυτοματοποίηση και κτηνοτροφία
Το Jeremy Coller Animal Sentience Centre θα ασχοληθεί και με ένα άλλο σημαντικό ζήτημα. Η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει δυναμικά και στην αγροτοδιατροφική αλυσίδα. Η αυτοματοποίηση της κτηνοτροφίας αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς, χωρίς όμως επαρκή θεσμική συζήτηση. Ο Birch εγείρει το κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί να υπάρξει φροντίδα χωρίς ανθρώπινη παρουσία; Αν δεχτούμε ότι τα ζώα αισθάνονται, τότε το να τα εντάσσουμε σε αυτόνομα συστήματα χωρίς ηθικές δικλείδες είναι επικίνδυνο.
Από τη συνείδηση των ζώων στην κατανόηση του ανθρώπινου νου
Ο Jeff Sebo, διευθυντής του Κέντρου Περιβαλλοντικής και Ζωικής Προστασίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, δήλωσε ότι τα ζητήματα της ευαισθητοποίησης και της ευημερίας των ζώων, οι επιπτώσεις του AI στα ζώα και η στάση του κοινού απέναντι στα ζώα είναι «μεταξύ των πιο σημαντικών, δύσκολων και παραμελημένων ζητημάτων που αντιμετωπίζουμε ως κοινωνία».
«Οι άνθρωποι μοιράζονται τον κόσμο με εκατομμύρια είδη και πεντάκις εκατομμύρια μεμονωμένα ζώα και επηρεάζουμε τα ζώα σε όλο τον κόσμο είτε μας αρέσει είτε όχι», είπε.
Η καθηγήτρια Kristin Andrews δήλωσε ότι οι μελέτες του κέντρου θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε καλύτερα και τι είναι η ανθρώπινη συνείδηση – και πώς μπορεί να «ενεργοποιηθεί» ξανά σε περιπτώσεις εγκεφαλικού επεισοδίου και άλλων ιατρικών καταστάσεων;
«Ακόμα δεν καταλαβαίνουμε τι κάνει τους ανθρώπους να έχουν συνείδηση ή γιατί κάποιος αρχίζει ή σταματά να έχει συνειδητότητα», είπε. «Αλλά γνωρίζουμε ότι ο τρόπος για να λάβουμε απαντήσεις είναι να μελετήσουμε πρώτα απλά συστήματα: η επιστήμη έχει κάνει μεγάλα βήματα στη γονιδιωματική και στην ιατρική μελετώντας απλούς οργανισμούς».
Από την ηθική στην αλλαγή συμπεριφοράς
Ο κοινωνικός ψυχολόγος Kristof Dhont τονίζει ότι η ανθρώπινη ηθική στάση απέναντι στα ζώα συχνά δεν συμβαδίζει με την πραγματική μας συμπεριφορά. Παρότι πολλοί δηλώνουν ευαισθητοποιημένοι, οι καθημερινές μας επιλογές (π.χ. διατροφή, αγορές, τεχνολογία) παραμένουν αναντίστοιχες με αυτές τις αξίες. Η επιστήμη της συμπεριφοράς μπορεί να ρίξει φως σε αυτό το χάσμα και να προτείνει λύσεις.
Δείτε επίσης: Το κολάρο Fi παρακολουθεί τη συμπεριφορά του κατοικιδίου μέσω Apple Watch
Ο φιλάνθρωπος Jeremy Coller, οραματιστής του εγχειρήματος, υποστηρίζει ότι μόνο όταν κατανοήσουμε πώς αισθάνονται τα άλλα είδη, θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε και τις δικές μας αδυναμίες. «Όπως η Στήλη της Ροζέτας αποκρυπτογράφησε τα ιερογλυφικά, έτσι πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αποκρυπτογραφήσει τη συνείδηση των ζώων και το πώς αντιλαμβάνονται τις αλληλεπιδράσεις με τους ανθρώπους».
Το Jeremy Coller Animal Sentience Centre δεν είναι απλώς μια νέα επιστημονική πρωτοβουλία. Είναι μια στροφή στην αντίληψη μας για τον κόσμο. Η διασύνδεση AI, ηθικής και επιστημονικών γνώσεων ίσως αποδειχθεί το επόμενο μεγάλο άλμα όχι μόνο στην τεχνολογία, αλλά και στον πολιτισμό.
Πηγή: www.theguardian.com
